Nguyên nhân gây đau mạn sườn trái và hướng xử trí an toàn

1. Nguyên nhân đau mạn sườn trái là gì?

Cơn đau có thể xuất hiện ở nhiều vị trí khác nhau như đau mạn sườn trái phía trước, đau mạn sườn trái sau lưng, hoặc lan tỏa khắp vùng hạ sườn. Để hiểu rõ đau hạ sườn trái là bệnh gì, chúng ta cần tìm hiểu các nguyên nhân đau sườn trái có thể gặp phải.

1.1 Hội chứng ruột kích thích

Hội chứng ruột kích thích là một trong những nguyên nhân thường gặp gây đau mạn sườn trái ở vùng hạ sườn. Cơn đau thường có đặc điểm âm ỉ hoặc quặn thắt, khiến người bệnh cảm thấy khó chịu kéo dài. Triệu chứng đặc trưng của hội chứng này là đau bụng tái diễn kèm theo rối loạn đại tiện như tiêu chảy, táo bón hoặc xen kẽ cả hai tình trạng. Đáng chú ý, cảm giác đau và khó chịu thường giảm bớt rõ rệt sau khi người bệnh đi vệ sinh, giúp phân biệt với một số bệnh lý khác.

1.2 Viêm dạ dày – viêm đại tràng

Các bệnh lý viêm ở đường tiêu hóa như viêm dạ dày hoặc viêm đại tràng có thể là nguyên nhân đau mạn sườn trái, sau đó lan sang các khu vực lân cận. Cơn đau có thể kéo dài hoặc xuất hiện từng đợt, gây ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày. Triệu chứng thường gặp bao gồm:

• Đau bụng kéo dài hoặc từng cơn với cường độ khác nhau
• Ăn kém, nhanh no, chán ăn
• Đầy hơi, khó tiêu, ợ chua khó chịu
• Rối loạn đại tiện, phân lỏng – rắn thất thường
• Phân có thể lẫn nhầy, sẫm màu hoặc máu

Nếu viêm dạ dày tiến triển lâu ngày mà không được điều trị đúng cách, nguy cơ biến chứng như xuất huyết, thủng dạ dày hoặc ung thư dạ dày có thể xảy ra. Đặc biệt, triệu chứng ho đau mạn sườn trái cũng có thể xuất hiện khi viêm lan tỏa và gây kích ứng vùng cơ hoành.

1.3 Sỏi thận trái

Sỏi thận bên trái là nguyên nhân khá phổ biến gây đau tức hạ sườn trái với cường độ dữ dội. Cơn đau điển hình thường bắt đầu ở vùng hạ sườn trái sau lưng, sau đó lan ra phía sau lưng và xuống vùng bẹn hoặc cơ quan sinh dục. Người bệnh thường kèm theo các triệu chứng tiểu buốt, tiểu rắt, nước tiểu có thể lẫn máu tạo màu đỏ hoặc hồng. Nếu không được điều trị kịp thời, sỏi thận có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như nhiễm trùng tiết niệu hoặc suy giảm chức năng thận vĩnh viễn.

1.4 Viêm tụy

Viêm tụy có thể gây đau vùng hạ sườn trái hoặc vùng thượng vị, với đặc điểm đau tăng rõ rệt sau khi ăn. Tuyến tụy nằm ở vị trí sát dạ dày nên khi bị viêm, cơn đau có thể lan sang vùng sườn trái. Ngoài triệu chứng đau, người bệnh còn có thể bị sốt, buồn nôn, nôn, bụng chướng và nhịp tim tăng bất thường. Viêm tụy là tình trạng cần được can thiệp y tế sớm để phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm như hoại tử tụy hay nhiễm trùng huyết.

1.5 Viêm ruột

Viêm ruột thường khởi phát ở ruột non, có nguyên nhân chủ yếu do vi khuẩn hoặc virus xâm nhập qua thực phẩm, nước uống bị nhiễm bẩn. Bệnh lý này gây đau mạn sườn trái do quá trình viêm lan tỏa ở đường tiêu hóa. Ngoài ra, các bệnh viêm ruột mạn tính như bệnh Crohn và viêm loét đại tràng cũng làm tăng nguy cơ viêm ruột. 

Bệnh lý này gây đau bụng kéo dài, tiêu chảy kéo dài, mệt mỏi và sụt cân không rõ nguyên nhân. Đối với phụ nữ mang bầu bị đau mạn sườn trái kèm tiêu chảy, cần đặc biệt chú ý vì viêm ruột có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của cả mẹ và thai nhi.

Xem thêm: Nguyên nhân ngủ dậy đau mỏi khắp người và cách khắc phục

1.6 Viêm túi thừa

Viêm túi thừa thường xuất hiện ở đoạn cuối của đại tràng, đặc biệt là đại tràng sigma nằm về phía bên trái. Người bệnh thường cảm thấy đau âm ỉ hoặc đau nhói ở vùng hạ sườn trái, đôi khi lan xuống vùng chậu trái. Các triệu chứng đi kèm bao gồm sốt nhẹ, rối loạn tiểu tiện hoặc thay đổi thói quen đại tiện đáng chú ý. Nếu túi thừa bị vỡ, tình trạng có thể trở nên nghiêm trọng với nguy cơ viêm phúc mạc.

1.7 Ung thư đại tràng

Trong một số trường hợp, đau vùng hạ sườn trái có thể là dấu hiệu cảnh báo ung thư đại tràng, đặc biệt khi u nằm ở đại tràng trái. Đây là căn bệnh nguy hiểm nhưng dấu hiệu ban đầu thường mơ hồ, dễ bị bỏ qua. Các triệu chứng đi kèm thường bao gồm sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân, mệt mỏi kéo dài, chán ăn, buồn nôn, phân dẹt bất thường, phân lẫn nhầy hoặc máu. Khi xuất hiện những dấu hiệu này, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và chẩn đoán sớm.

1.8 Đau dây thần kinh liên sườn

Đau dây thần kinh liên sườn là nguyên nhân gây đau mạn sườn trái phía trước hoặc dọc theo khoang sườn. Cơn đau thường có đặc điểm nhói, đau rát hoặc đau lan theo đường dây thần kinh. Đặc biệt, cơn đau có xu hướng tăng lên rõ rệt khi người bệnh cử động, ho, hắt hơi hoặc hít thở sâu. Tuy tình trạng này không quá nguy hiểm về mặt tính mạng, nhưng nếu kéo dài sẽ ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống và sinh hoạt hàng ngày của người bệnh.

1.9 Tổn thương lách

Lách là cơ quan nằm ở phía trên bên trái ổ bụng, sát với xương sườn bên trái. Khi bị chấn thương do va đập mạnh, tai nạn hay vận động quá mức, lách có thể bị to lên hoặc vỡ ra. Tổn thương lách gây đau dữ dội ở vùng sườn trái dưới tim, kèm theo chóng mặt, buồn nôn, tụt huyết áp nguy hiểm do mất máu nội. Đây là tình trạng cấp cứu cần được xử trí ngay lập tức tại bệnh viện để tránh nguy cơ tử vong do mất máu nặng.

2. Đau mạn sườn trái khi nào cần gặp bác sĩ?

Đau vùng hạ sườn trái không chỉ đơn thuần là biểu hiện rối loạn chức năng thông thường mà trong nhiều trường hợp có thể liên quan đến các bệnh lý nghiêm trọng cần được can thiệp y tế kịp thời. Nhiều người thường có thói quen chủ quan với cơn đau hoặc tự ý điều trị tại nhà bằng các phương pháp dân gian, điều này có thể khiến bệnh trở nên trầm trọng hơn. Vì vậy, người bệnh cần nhanh chóng tìm kiếm sự hỗ trợ y tế nếu xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu cảnh báo sau đây:

• Táo bón kéo dài hoặc hoàn toàn không đi đại tiện: Khi tình trạng táo bón kéo dài nhiều ngày hoặc người bệnh hoàn toàn không thể đi đại tiện, đây có thể là dấu hiệu của tắc ruột, viêm túi thừa hoặc các bệnh lý nghiêm trọng khác ở đường tiêu hóa.
• Tiêu chảy liên tục trong nhiều ngày: Tiêu chảy kéo dài không thuyên giảm có thể dẫn đến mất nước, mất cân bằng điện giải và là biểu hiện của viêm ruột, nhiễm trùng đường tiêu hóa hoặc các bệnh lý mạn tính.
• Phân có lẫn máu hoặc dịch nhầy bất thường: Sự xuất hiện của máu tươi, máu đen hoặc dịch nhầy trong phân là dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng của viêm loét đại tràng, polyp ruột, hoặc nguy cơ ung thư đại tràng.
• Buồn nôn, nôn ói, đặc biệt là nôn ra máu: Triệu chứng buồn nôn, nôn ói dai dẳng cho thấy có vấn đề với hệ tiêu hóa, trong khi nôn ra máu là dấu hiệu nguy hiểm của xuất huyết tiêu hóa cần cấp cứu ngay lập tức.
• Đau bụng dữ dội, thành bụng căng cứng: Cơn đau bụng dữ dội kèm thành bụng căng cứng như ván là dấu hiệu của viêm phúc mạc, thủng tạng rỗng hoặc vỡ lách – những tình trạng cấp cứu ngoại khoa nguy hiểm.
• Sờ thấy khối bất thường hoặc vùng đau khu trú rõ ở hạ sườn trái: Khi tự khám thấy có khối u, cục cứng bất thường hoặc vùng đau khu trú rõ ràng ở hạ sườn trái, người bệnh cần đến bệnh viện để được thăm khám và chẩn đoán hình ảnh.
• Cơn đau nhói xuất hiện đột ngột, tăng nhanh: Đau mạn sườn trái xuất hiện đột ngột với cường độ mạnh và tăng nhanh chóng có thể là biểu hiện của sỏi thận, vỡ lách, hoặc các tình trạng cấp tính khác cần xử trí khẩn cấp.
• Xuất huyết âm đạo bất thường: Đối với phụ nữ, đặc biệt là những người mang bầu bị đau mạn sườn trái kèm xuất huyết âm đạo bất thường, đây có thể là dấu hiệu của thai ngoài tử cung vỡ, dọa sảy thai hoặc các biến chứng sản khoa nguy hiểm.
• Sốt cao không rõ nguyên nhân: Sốt cao kèm đau mạn sườn trái cho thấy có tình trạng nhiễm trùng, viêm nhiễm nghiêm trọng như viêm thận, viêm tụy, viêm túi thừa hoặc áp xe nội tạng cần được điều trị kháng sinh và theo dõi sát.

3. Các phương pháp điều trị đau mạn sườn trái hiệu quả

Việc lựa chọn phương pháp điều trị đau mạn sườn trái phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, mức độ nghiêm trọng và tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh. Sau khi được chẩn đoán chính xác, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ điều trị phù hợp để giúp người bệnh giảm đau và khôi phục sức khỏe. Dưới đây là các phương pháp điều trị hiệu quả thường được áp dụng trong thực tế lâm sàng.

3.1 Điều trị nội khoa

Đây là hướng điều trị phổ biến và được ưu tiên áp dụng đầu tiên đối với hầu hết các trường hợp đau mạn sườn trái. Phương pháp này tập trung vào việc sử dụng thuốc để kiểm soát triệu chứng và điều trị nguyên nhân gốc rễ gây bệnh. Tùy thuộc vào nguyên nhân đau mạn sườn trái cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định các loại thuốc sau:

• Thuốc giảm đau, giãn cơ hoặc thuốc chống viêm: Các loại thuốc này giúp làm giảm cơn đau, giảm co thắt cơ và kiểm soát phản ứng viêm tại chỗ, mang lại sự thoải mái cho người bệnh trong quá trình điều trị.
• Thuốc điều trị bệnh tiêu hóa: Khi đau mạn sườn trái do viêm dạ dày, viêm đại tràng hoặc hội chứng ruột kích thích, bác sĩ sẽ kê đơn các thuốc ức chế acid, thuốc bảo vệ niêm mạc, thuốc kháng sinh diệt vi khuẩn Helicobacter pylori, hoặc thuốc điều hòa nhu động ruột.
• Thuốc hỗ trợ thần kinh: Trong trường hợp đau dây thần kinh liên sườn, các thuốc vitamin nhóm B, thuốc giảm đau thần kinh hoặc thuốc chống co giật liều thấp có thể được chỉ định để giảm kích ứng dây thần kinh và cải thiện triệu chứng.
• Thuốc kiểm soát bệnh thận, tụy hoặc rối loạn chuyển hóa: Đối với sỏi thận, bác sĩ có thể kê thuốc tán sỏi, thuốc lợi tiểu hoặc thuốc giảm đau mạnh. Với viêm tụy, người bệnh cần dùng thuốc ức chế enzyme tụy, thuốc kháng sinh và điều chỉnh chế độ ăn uống phù hợp.

Người bệnh cần tuân thủ đúng liều lượng, thời gian điều trị và lịch tái khám mà bác sĩ đã chỉ định để đạt hiệu quả tối ưu. Việc tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi liều dùng có thể khiến bệnh tái phát hoặc gây ra các biến chứng không mong muốn.

3.2 Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng

Đối với các trường hợp đau mạn sườn trái do nguyên nhân cơ xương khớp, chấn thương hoặc đau dây thần kinh liên sườn, vật lý trị liệu đóng vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi. Phương pháp này giúp cải thiện tuần hoàn máu tại vùng tổn thương, giảm co thắt cơ, làm dịu cơn đau và tăng khả năng vận động cho người bệnh.

Các phương pháp vật lý trị liệu thường được áp dụng bao gồm xoa bóp bấm huyệt để giảm căng cơ, kéo giãn cột sống và khớp sườn để cải thiện độ linh hoạt, sử dụng sóng xung kích hoặc sóng ngắn để kích thích phục hồi mô, cùng với các bài tập phục hồi chuyên biệt được thiết kế riêng cho từng trường hợp. Đặc biệt, những người bị ho đau mạn sườn trái do viêm dây thần kinh cũng có thể được hưởng lợi từ các liệu pháp vật lý trị liệu này.

Liệu trình vật lý trị liệu thường kéo dài từ vài tuần đến vài tháng tùy theo mức độ tổn thương và khả năng phục hồi của cơ thể. Người bệnh cần kiên trì thực hiện đầy đủ các buổi trị liệu và tập luyện theo hướng dẫn của chuyên gia để đạt kết quả tốt nhất.

3.3 Can thiệp ngoại khoa khi cần thiết

Phẫu thuật hoặc các thủ thuật can thiệp xâm lấn chỉ được chỉ định trong những trường hợp đặc biệt khi điều trị bảo tồn không mang lại hiệu quả, hoặc khi nguyên nhân gây đau có nguy cơ biến chứng nghiêm trọng đe dọa tính mạng người bệnh. Các tình huống cần can thiệp ngoại khoa thường gặp bao gồm:

• Sỏi thận kích thước lớn hoặc gây tắc nghẽn: Khi viên sỏi quá lớn không thể tự đào thải hoặc gây tắc nghẽn đường tiết niệu, bác sĩ có thể chỉ định phá sỏi bằng sóng xung kích, nội soi lấy sỏi hoặc phẫu thuật mở lấy sỏi tùy từng trường hợp.
• Tổn thương lách nghiêm trọng: Khi lách bị vỡ do chấn thương hoặc bị to lách quá mức gây đau mạn sườn trái sau lưng và có nguy cơ xuất huyết, phẫu thuật cắt lách có thể cần thiết để cứu sống người bệnh.
• Viêm tụy mạn có biến chứng: Trong trường hợp viêm tụy mạn dẫn đến hoại tử tụy, áp xe tụy hoặc giả nang tụy, bác sĩ sẽ cân nhắc dẫn lưu hoặc phẫu thuật cắt bỏ phần tụy bị tổn thương.
• Ung thư đại tràng: Khi được chẩn đoán ung thư đại tràng, phẫu thuật cắt bỏ đoạn ruột bị u kết hợp với hóa trị và xạ trị là phương pháp điều trị chính để kiểm soát bệnh.
• Viêm túi thừa vỡ hoặc viêm ruột thừa nghiêm trọng: Khi túi thừa vỡ gây viêm phúc mạc hoặc viêm ruột thừa không đáp ứng với kháng sinh, phẫu thuật cắt bỏ đoạn ruột bị tổn thương là cần thiết.

Xem thêm: Các cách điều trị xương khớp hiệu quả, an toàn hiện nay

4. Các câu hỏi thường gặp về đau mạn sườn trái

Đau mạn sườn trái là triệu chứng khiến nhiều người lo lắng và đặt ra nhiều thắc mắc về nguyên nhân cũng như mức độ nguy hiểm của tình trạng này. Dưới đây là những câu hỏi thường gặp nhất mà bệnh nhân thường quan tâm khi gặp phải triệu chứng đau ở vùng hạ sườn trái.

Đau mạn sườn trái có liên quan đến bệnh tim không?

Đau mạn sườn trái có thể liên quan đến tim nhưng không phải trong tất cả các trường hợp, vì cơn đau tim thực sự thường xuất hiện ở vùng giữa ngực với tính chất đau thắt, đau nặng nề và lan ra cánh tay trái, vai, cổ. Trong đa số trường hợp, đau mạn sườn trái thường do các nguyên nhân tiêu hóa, thận, lách hoặc cơ xương khớp hơn là do tim. Tuy nhiên, nếu cơn đau xuất hiện đột ngột, dữ dội, kèm theo khó thở, tim đập nhanh, chóng mặt hoặc đổ mồ hôi lạnh, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế cấp cứu ngay để loại trừ các bệnh lý tim mạch nguy hiểm.

Đau mạn sườn trái có phải do dạ dày không?

Dạ dày là một trong những nguyên nhân phổ biến gây đau mạn sườn trái, đặc biệt khi đau ở vùng thượng vị lan sang hạ sườn trái do viêm dạ dày, loét dạ dày hoặc trào ngược dạ dày thực quản. Cơn đau do dạ dày thường có đặc điểm đau buồn, đau rát, tăng lên sau khi ăn hoặc khi bụng đói, kèm theo các triệu chứng như ợ chua, ợ hơi, đầy bụng và chán ăn. Để xác định chính xác đau mạn sườn trái có phải do dạ dày hay không, người bệnh cần đến bệnh viện để được thăm khám lâm sàng và thực hiện các xét nghiệm cần thiết như nội soi tiêu hóa.

Đau mạn sườn trái kèm đầy hơi, khó tiêu là bệnh gì?

Đau mạn sườn trái kèm đầy hơi, khó tiêu thường là dấu hiệu của các bệnh lý đường tiêu hóa như hội chứng ruột kích thích, viêm dạ dày, viêm đại tràng hoặc rối loạn tiêu hóa chức năng. Các bệnh lý này khiến quá trình tiêu hóa thức ăn bị rối loạn, tạo ra nhiều khí trong ruột, gây cảm giác đầy bụng, chướng hơi và đau âm ỉ ở vùng hạ sườn trái. Người bệnh cần điều chỉnh chế độ ăn uống hợp lý, tránh thực phẩm khó tiêu, nhiều gas và nên đến bác sĩ để được khám và điều trị phù hợp nếu triệu chứng kéo dài.

 Đau mạn sườn trái có lan ra sau lưng có nguy hiểm không?

Đau mạn sườn trái lan ra sau lưng có thể là dấu hiệu của các bệnh lý nghiêm trọng như sỏi thận, viêm tụy, viêm thận hoặc tổn thương lách, do đó không nên chủ quan với triệu chứng này. Đặc biệt, khi cơn đau dữ dội, xuất hiện đột ngột, kèm theo sốt cao, buồn nôn, tiểu ra máu hoặc khó tiểu, đây là tình trạng cấp cứu cần được xử trí y tế ngay lập tức. Người bệnh nên đến bệnh viện để được thăm khám, chụp chiếu và xét nghiệm nhằm xác định chính xác nguyên nhân đau mạn sườn trái sau lưng và có phương án điều trị kịp thời, tránh các biến chứng nguy hiểm.